nederlandse vereniging voor jeugdforensische gedragsdeskundigen
Datum: 6 februari 2026
Tijdstip: 09:00 - 12:30
Locatie: online via zoom
Kosten: Voor leden gratis, voor niet leden: €30,- studenten: €5,-
Inschrijven: klik hier
Tijdens de studiedag verkenen we wat cultuursensitief handelen betekent binnen de forensische praktijk. Er wordt gekeken naar culturele perspectieven, straatcultuur, antropologische en psychologische kaders, en hoe professionals reflectief en responsief kunnen werken bij complexe casuïstiek.
Cultuursensitief werken kan worden gedefinieerd als het bewust erkennen en meenemen van culturele perspectieven, waarden en betekenissen in professionele besluitvorming, communicatie en interventies (Betancourt et al., 2016). Het vraagt van professionals dat zij oog hebben voor de invloed van zowel de eigen culturele achtergrond als die van de cliënt op gedrag, interpretaties en interactie.
In de forensische praktijk betekent dit dat cultuur niet uitsluitend wordt gezien als etnische of religieuze achtergrond, maar als het geheel aan leefwerelden waarin mensen functioneren, waaronder ook de straatcultuur met haar eigen codes, loyaliteiten en machtsstructuren. Deze context beïnvloedt hoe individuen autoriteit ervaren, vertrouwen opbouwen en reageren op interventies. Een cultuursensitieve benadering is gericht op reflectief en responsief handelen: het herkennen van verschillen, tijdelijk opschorten van oordeel, en het zoeken naar aansluiting bij de ervaringswereld van de ander. Dit bevordert rechtvaardigheid, effectiviteit en wederzijds begrip in diagnostiek, begeleiding en behandeling binnen het forensische domein.
Programma
We starten de studiedag met een bijdrage van De Dialoogmeesters, geïnspireerd op Deep Democracy – een methode die alle stemmen in besluitvorming betrekt en inzicht biedt in onderliggende groepsdynamieken. Vanuit dit perspectief verkennen we hoe binnen de context van straatcultuur keuzes worden gemaakt om interventies wel of niet in te zetten. Zo onderzoeken we wat deze benadering de praktijk kan leren over cultuursensitief en reflectief handelen, en hoe bewuste besluitvorming bijdraagt aan effectiviteit en inclusie in het dagelijks werk.
Emeritus prof. dr. Frank Kortmann heeft ervaring in psychiatrische hulpverlening aan mensen uit verschillende culturen. Zo werkte hij in Ethiopië, Afghanistan, Jemen en East-Timor. Hij wijst erop dat er drie competenties nodig zijn voor effectieve hulp aan mensen uit een andere culturen. (1) De hulpverlener moet de problemen van de hulpvrager op een systematische manier in kaart kunnen brengen (‘diagnostiek’). (2) Hij moet de problemen van de hulpvrager benaderen op een professionele manier, dat wil zeggen op een manier die zo veel mogelijk gebaseerd is op wetenschappelijke evidentie (‘behandeling’). (3) Dit alles moet hij doen op een cultuur-competente manier. Hij moet een brug kunnen slaan tussen de cultuur van de hulpvrager en zijn eigen cultuur om het vertrouwen van de hulpvrager te winnen en tot een vruchtbare samenwerking te komen (compliance). Voor dat laatste is de hulpvrager de leermeester van de hulpverlener. Laatstgenoemde dient zich zo lang mogelijk op te stellen als ‘niet-weter’. Dit betekent een herbezinning op wat werkelijk verstaan wordt onder zorg, normaliteit en verantwoordelijkheid binnen diverse culturele en sociale omgevingen.
Prof. dr. Janine Janssen, Hoofd onderzoek van het Landelijk Expertise Centrum Eer Gerelateerd Geweld (LEC EGG) van de nationale politie, lector Geweld in Afhankelijkheidsrelaties aan Avans Hogeschool en de Politieacademie en Hoogleraar Criminologie en Rechtsantropologie aan de Open Universiteit. Ze belicht in haar bijdrage de culturele en antropologische dimensies van recht en criminaliteit. Zij onderzoekt hoe waarden, normen en eerconcepten gedrag sturen en de manier beïnvloeden waarop justitie en hulpverlening daarop reageren. Met voorbeelden uit haar onderzoek naar eergerelateerd geweld en interculturele normconflicten laat Janssen zien waarom cultuursensitief werken onmisbaar is om gedrag binnen context te begrijpen, misinterpretaties te voorkomen en passende interventies te ontwikkelen voor jongeren en gezinnen met diverse culturele achtergronden.
In het panelgesprek brengen de sprekers hun verschillende expertisegebieden samen om te verkennen wat cultuursensitief werken in forensische contexten in de kern vereist. Vanuit Deep Democracy wordt zichtbaar hoe besluitvorming en interactie beïnvloed worden door expliciete en impliciete stemmen binnen groepen, wat cruciaal is bij het duiden van weerstand, loyaliteit en onderliggende dynamieken. Het transcultureel-psychiatrische perspectief laat zien hoe betekenissen rond psychisch functioneren en normoverschrijding cultureel ingebed zijn, en hoe gebrek aan aandacht hiervoor kan leiden tot misinterpretatie en onjuiste interventies. Het juridisch-antropologische perspectief maakt duidelijk dat normen rond eer, verantwoordelijkheid en sociale verplichtingen gedrag mede structureren en daarom onmisbaar zijn bij risicotaxatie en contextuele duiding. In onderlinge dialoog verkent het panel hoe deze kennisvelden gezamenlijk bijdragen aan een nauwkeuriger en contextsensitiever begrip van cliënten, en welke implicaties dit heeft voor professioneel handelen, besluitvorming en interventies binnen het forensisch domein.
Voor onze studiedagen vragen wij accreditatie aan bij de volgende kwaliteitsregisters:
Vanuit de verschillende kwaliteitsregisters worden er verschillende eisen gesteld betreffende de accreditatie. Samengevat betekent dit het volgende voor onze studiedagen:
Wil je meer informatie over de accreditatieeisen per kwaliteitsregister? Kijk dan op de volgende websites: